Bu inceleme/deðerlendirme forumumuzdaki ilgili konudan derlenmiþtir. Katkýlarýndan dolayý Erim Güraydýn ve Abdurrahman Usta'ya teþekkür ederiz.

Bu baþlýk altýnda Türkiye'de özellikle 70-80'lerde yaygýn þekilde kullanýlmýþ yolcu vagonlarýnýn prototip ve maket piyasasýndaki benzerleri hakkýnda bilgi vereceðiz.

Aslýnda Türk yolcu vagonlarýnýn benzerlerini bulmak yük vagonlarýna göre daha zordur çünkü anladýðýmýz kadarýyla bu kulvarda geçmiþte yolcularýn (veya idarecilerin) beklentilerine ve yol/yolcu sayýsý ihtiyacýna göre daha fazla Türkiye'ye özgü tasarým yapýlmýþ. Bu özelliklerin baþýnda genelde Batý'da 50'li yýllarda uygulanan içerlek kapý yapýsýnýn bizde 60'lardan beri devamlý uygulanmýþ olmasý gelir.

Baþlýca diðer özellikler:

1) 70'lerin ortalarýna kadar aðýrlýklý zeytin yeþili ana renk olarak kullanýlmýþtýr. Buna zaman zaman kýrmýzý/beyaz (Boðaziçi Ekspresi), lacivert ve mavi/lacivert (banliyö renkleri), daha sonra mavi tren mavisi (anahat), ve kýrmýzý/lacivert (banliyö) renk kompozisyonlarý eklenmiþtir.

2) Alüminyum kapý rengi

3) Neredeyse düz tavan yapýsý

4) 70'lerden itibaren dikdörtgen tamponlar

5) TCDD yazýsý ve camlar üzerinde ayyýldýz (bazýlarýnda tam ortada beyaz ayyýldýz).

6)Büyük puntolu "Yemekli Vagon", "Yataklý Vagon" ibareleri.

7) Çift sarý veya çift beyaz gövde çizgileri (en çok zamanýnýn Doðu Avrupa vagonlarýnda bulunurdu).

Tip 1009 Banliyo vagonu (yeþil, lacivert veya lacivert/mavi ana renklerde):

Tip 1009 banliyö benzeri Piko - ürün kodu 53204 (DR - Doðu Alman Demiryollarý armalý)

70'lerin baþýnda zamanýnýn en hýzlý servisi olarak hizmete giren B4 tipi Boðaziçi Ekspresi vagonlarý; 80'lerde bu vagonlar TCDD taþra hatlarýnda karýþýklý düzen görev almaya baþlamýþtý:

Tip B4 benzeri Roco - ürün kodu 44651 (DB armalý, renk deðiþikliði gerek) :

Ankara'da bir dönem önce yeþil daha sonra kýrmýzý/lacivert renklerde hizmet vermiþ banliyö vagonlarýnýn benzeri. Orta pencere sayýsý bir fazla olmakla beraber vagonun sadece ortasýnda çýkýþý olmasý açýsýndan ilginçtir. Modellemek isteyenler boyayarak dönüþtürebilir (prototip fotosu Sn. Ergin Tönük'ün sitesinde Yolcu vagonlarý sayfasýnda görülebilir).

Roco ürün kodu 45483:

Özellikle Batýlý trenseverlerin 70'li yýllarda çektikleri fotoðraflarda bolca gözüken taþrada (posta treninde) görev almýþ olan anahat vagonlarýnýn demiryollarýmýzýn isimsiz kahramanlardan (50'li yýlarda henüz Türkiye'de yolcu vagonu imalatýnýn tam baþlamadýðý yýllarda alýnmýþ/hibe edilmiþ olabilir).

Fleischmann ürün kodu 5797:

Birebir örnek resmi bulunmamakla birlikte renk/çizgi/taban yapýsý itibarýyla yataklý uzun yol hatlarý ve özellikle buharlýlar ile 60'lar-70'ler Türkiye kurgularýna uygun olduðunu düþündüðümüz Piko serisi yolcu vagonlarý (yataklý + furgon); Piko ürün kodlarý 53240,53241, 53242, 53243:

Yumuþak dönüþlü pencere kenarlarýna sahip bu model genel olarak Türkiye'de bolca kullanýlan yerli yapým anahat yolcu vagonlarýna benzemektedir (model 1 fazla pencereli; Roco'da benzerleri bulunmakla birlikte onlar daha da uzundur). Beyaz çizgi eklemek, taban kenerlýðý yapmak ve kapýlarý alümünyum rengine boyamak suretiyle istenen sonucun elde edilebileceðini düþünüyoruz (çok bulunan bir model olduðundan baþka markalarý tekrar gözden geçirmek faydalý olabilir).

Anahat yolcu vagonu:

Electrotren modeli - ürün kodu 18011:

DR tarafýndan 1920'lerde yeni jenerasyon ekspres trenleri için yaptýrýlan ve tamamen çelikten üretilen bu vagonlarýn her iki ucu daha iyi aerodinamik akýþ için açýlý tasarlanmýþtýr; bu nedenle bu vagonlara Hechtwagen (pike vagonlarý) veya Hechte (pike) adý verilmiþtir. Bu vagonlar sadece DR tarafýndan kullanýlmamýþ; Türkiye'ye de ihraç edilmiþtir.

Pike vagonu:

Brawa pike vagonu modeli - ürün kodu 45300-45301: